آیین‌نامه مدیریت ایمنی حمل و نقل و سوانح رانندگی

رئیس جمهور آیین‌نامه‌ای را ابلاغ کرد که بر اساس آن راهکارهای لازم برای کاهش سوانح رانندگی و امداد رسانی و افزایش ایمنی حمل و نقل، ارتقای ایمنی وسایط ‌نقلیه، و بهسازی راهها، فرهنگ‌سازی، ارتقای آموزش همگانی و اصلاح رفتار پرخطر رانندگان هماهنگی‌ها و اقدامات مدیریتی تعیین شده است.

بر اساس اين آئين نامه، وزارت راه و ترابری موظف است برای افزایش ایمنی راههای برون‌شهری اقداماتی از قبیل شناسائی نقاط پر تصادف به تفکیک حوزه‌های جغرافیائی، تعیین اولویت ها و ارائه برنامه زمان بندی‌شده سالانه برای انجام اقدامات ایمن‌سازی آنها ، درجه‌بندی ایمنی راههای کشور و بازدید ایمنی راههای موجود و انجام اقدامات ایمن‌سازی با اولویت اقدامات کم هزینه مهندسی ، بازرسی ایمنی راهها در مرحله مطالعاتی، آرام‌سازی تردد خودروها در فواصل معین قبل از ورود به نقاط پر تصادف حوزه‌های جغرافیایی ، تأمین، نصب و مدیریت دوربین‌های کنترل سرعت با قابلیت انتقال خودکار اطلاعات ثبتی آن به اولین پاسگاه پلیس در مسیر به منظور توقف و اعمال قانون راننده متخلف در اولین پاسگاه بعدی، تأمین و نصب دستگاههای (GPS ) موردنیاز برای تجهیزگشتها و کارشناسان رسیدگی به تصادفات، به منظور ثبت مختصات دقیق محل تصادف در سیستم جامع اطلاعات تصادفات، الزام رانندگان ناوگان حمل و نقل عمومی برای نصب و عملیاتی نمودن (GPS ) ، مکان‌یابی و توسعه هدفمند تیر پارک‌ها و مجتمع‌های خدمات رفاهی بین‌ راهی با لحاظ نمودن اولویتهای تعریف شده در طرح جامع مجتمع‌های خدمات رفاهی و الزام به‌تأمین محل استقرار تیم‌های عملیاتی دستگاههای مؤثر و الزام رانندگان ناوگان حمل و نقل عمومی به داشتن تجهیزات موضوع آیین‌نامه حمل بار و مسافر و مدت لغو پروانه فعالیت و تعطیلی مؤسسات حمل و نقل جاده‌ای و نیز ارائه آموزش‌های موردنیاز برای استفاده صحیح و مؤثر از آنها انجام دهد. وزارت راه همچنین موظف است اموری مانند کنترل ساعات کاری رانندگان ناوگان حمل و نقل عمومی ، نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی ، اعـمال مـقررات بازدارنده تعریف شـده در دستورالعـمل صدور، تمـدید، تعویض و لغو برگ فعالیت رانندگان حمل و نقل بار و مسافر برون‌شهری ، ارزیابی مستمر عملکرد شرکتهای حمل و نقل عمومی در زمینه رعایت اصول ایمنی ترافیکی، بهره‌گیری از رانندگان واجد شرایط ناوگان حمل و نقل عمومی در امداد افتخاری به مجروحان و اطلاع‌رسانی سریع تصادفات به مراکز پلیس، اورژانس، راهداری و هلال‌احمر با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، تهیه و اجرای طرح کنترل دوره‌ای سلامت، مهارت و صلاحیت رانندگان سیستم حمل و نقل عمومی بعد از اخذ گواهینامه با همکاری پلیس راهنمایی و رانندگی و وزارت بهداشت، تدوین برنامه عملیاتی جامع به منظور تجهیز تیم‌های متخصص مقابله با مواد خطرناک در سطح راهها، ساماندهی و نظارت بر عملکرد مراکز امداد خودرو و یدک‌کش‌ها و مکان‌یابی و تجهیز راهها به تابلوهای پیام متغیر خبری را برای افزایش ایمنی راههای برون‌شهری انجام دهد.

همچنين وزارت کشور موظف است برای افزایش ایمنی شبکه معابر شهرها و حومه از طریق شهرداری‌ها اقداماتی از قبیل شناسایی موقعیت وقوع تصادفات کاربران آسیب‌پذیر مانند موتورسواران و عابران پیاده و نقاط حادثه‌خیز شهرها و حومه آنها و ایمن‌سازی این نقاط با اولویت اقدامات کم‌هزینه مهندسی، تأمین ایمنی عبور و مرور در محدوده‌های اجرای عملیات عمرانی مطابق ضوابط مشخص شده در آیین‌نامه ایمنی راه ، مکان‌یابی و تجهیز شبکه به تابلوهای پیام متغیر خبری ، ساماندهی و نظارت بر عملکرد مراکز امداد خودرو و یدک‌کش‌ها و تقویت و تجهیز تیم‌های متخصص مقابله با مواد خطرناک را انجام دهد.

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف است برای اجرای این آیین‌نامه ضمن حضور در تمامی حوادث رانندگی اطلاع‌رسانی شده، زمان رسیدن بر بالین مصدوم را در شهرها در هشتاد درصد (80%) موارد به کمتر از (8) دقیقه و در جاده‌ها در هشتاد درصد (80%) موارد به کمتر از (15) دقیقه برساند.

بر اساس این آیین نامه ، مهمترین وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در مدیریت فوریت‌های پزشکی شامل اصلاح و افزایش ظرفیت شبکه ارتباطی اورژانس کشور، به‌کارگیری نیروهای دارای صلاحیت علمی در مراکز و پایگاههای اورژانس، تجهیز و نوسازی ناوگان آمبولانس کشور با توجه به اقلیم هر استان و گسترش خدمات امداد هوایی، برگزاری دوره‌های آموزش عمومی، با هدف ارتقای سطح آگاهی مردم در خصوص امداد‌رسانی و آشنایی با کمک‌های اولیه برای رسیدگی به مصدومان تصادفات، پایش مستمر حوادث ترافیکی و ارائه خدمات به مصدومان و هماهنگی‌های درون و فرابخشی برای رفع مشکلات احتمالی، برنامه‌ریزی در راستای هماهنگی و ارتباط مستمر با مراکز مسؤول پایش حوادث جاده‌ای و همچنین سهولت ارتباط مددجویان با مراکز ارتباطات و پیام می شود.

بر این اساس ، وزارت بهداشت موظف است ضمن تجهیز پایگاهها و تبیین فرآیند‌های خدمات فوریت های پزشکی در سطح پایگاههای جاده‌ای و شهری برای افزایش توانمندی پایگاهها در خصوص ارائه خدمات به حادثه‌دیدگان بر اساس استانداردهای جهانی به صورت زمینی و هوایی ، برنامه‌ریزی برای ایجاد سامانه تروما در راستای دستیابی به ساعت طلایی و راه‌اندازی بانک اطلاعاتی خدمات فوریت‌های پزشکی در حوادث رانندگی، ارزیابی صحنه قبل از ورود به صحنه از طریق کارشناسان مرکز ارتباطات و بعد از ورود به صحنه از طریق تکنسین اورژانس، اقدامات لازم را برای کنترل صحنه و شناسایی سایر نیروهای امدادی حاضر در صحنه با هدف همکاری و تعامل با آنان برای مدیریت مؤثر خدمات فوریتهای پزشکی، بررسی صحنه از نظر نیاز به تشکیل ناحیه‌های داغ، گرم، سرد و تشکیل نقطه جمع‌آوری مصدومین در حوادث پرتلفات و انجام تریاژ (start ) و کمکهای اولیه و در نهایت انتقال مجروحین و حمل مناسب اجساد متوفیان ناشی از تصادفات رانندگی در خارج از حریم شهرها با استفاده از پوشش مناسب حمل جسد انجام دهند.

بر این اساس ، سازمان امداد و نجات جمعیت هلال‌احمر موظف است اقداماتی از قبیل مدیریت بهینه امکانات و تجهیزات و مکان‌یابی پایگاههای ثابت و سیار هلال‌احمر و نحوه استقرار آنها در تقاطع پرتصادف حوزه‌های جغرافیایی ، استقرار نیروهای هلال‌احمر در پاسگاهها و اتاقک‌های پلیس راهور ناجا و انجام عملیات جستجو و نجات مصدومین و مجروحین گرفتار شده در حوادث رانندگی و ارائه طرح عملیاتی و همچنین اسکان اضطراری سانحه‌دیدگان را انجام دهد.

بر این اساس، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات موظف است ضمن نصب تجهیزات مخابراتی لازم به منظور پوشش کامل شبکه، از طریق شناسائی نقاط کور شبکه مخابراتی (G.S.M ) در تمامی راههای برون‌شهری و درون‌شهری بویژه حوزه‌های جغرافیایی و در حوزه (30 ) کیلومتری شهرها در سطح استانها، تأمین بسترهای مخابراتی مورد نیاز برای ایجاد و راه‌اندازی فرماندهی صحنه تصادف و همکاری و اقدام لازم در رابطه با ایجاد فرکانس مشترک ارتباطی بین پلیس راه، سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای، اورژانس و سازمان امداد و نجات جمعیت هلال‌‌احمر، اقدامات لازم را برای تأمین بستر مخابراتی مورد نیاز به منظور راه‌‌اندازی سیستم جامع تصادفات برای پاسگاههای پلیس راه و تأمین دسترسی برای دستگاههای مؤثر با همکاری نیروی انتظامی و تأمین بسترهای مخابراتی مورد نیاز به منظور اطلاع‌رسانی از وقوع حوادث ترافیکی توسط رانندگان واجد شرایط ناوگان حمل و نقل عمومی به مراکز پلیس، اورژانس، راهداری و هلال‌احمر انجام دهد.

بر این اساس ، وزارت راه و ترابری موظف است به منظور ارتقای ایمنی وسایل نقلیه با مشارکت بخش خصوصی نسبت به راه‌اندازی مراکز معاینه فنی ناوگان حمل ونقل عمومی (به جز سواری کرایه) و الزام به بازدید منظم دوره‌ای، ظرف شش ماه از ابلاغ آیین‌نامه اقدام کند.

بر اساس این آیین نامه، پلیس راهنمایی و رانندگی ناجا موظف است ضمن راه‌اندازی کامل سیستم جامع تصادفات ظرف شش ماه پس از ابلاغ این آیین‌نامه و اعمال نظارت مستمر بر ثبت دقیق اطلاعات حوادث رانندگی، در تمامی پاسگاه‌های پلیس راه کشور، فراهم ساختن امکان تجزیه و تحلیل آماری تصادفات به صورت دینامیکی، برای سازمانهای دخیل در امر کاهش تصادفات، براساس سطح دسترسی‌های تعریف شده،اموری مانند همکاری با کمیته تخصصی آموزش و فرهنگ‌سازی به منظور تعیین علل و عوامل انسانی مؤثر در وقوع تصادفات براساس تجزیه و تحلیل آمار تصادفات و نسبت سهم هر یک از علل، هدفمـندکردن فعالیت گشت‌های پلیـس راه براساس تجزیـه و تحلیـل‌های آماری اطلاعات تصادفات، در بازه‌های زمانی پرتصادف و با در نظر گرفتن حوزه‌های جغرافیایی و کنترل و ثبت وضعیت هوشیاری رانندگان ناوگان حمل و نقل عمومی به صورت نمونه‌گیری اتفاقی و رانندگان درگیر در تصادف (اعم از مقصر یا غیرمقصر) از طریق تست مصرف موادمخدر، روانگردان، مشروبات الکلی و خواب‌آلودگی و مانند آنها را انجام دهد.

بر این اساس، دستگاههای مؤثر موظفند برنامه اجرایی خود و اهداف کمی حاصل از اجرای آن در چارچوب تکالیف مشخص شده دراین آیین‌نامه با به کارگیری همه منابع و امکانات موجود ظرف سه ماه به ستاد ارایه کنند.

بر اساس این آیین نامه، در راستای تحقق مدیریت واحد حمل و نقل، وزارتخانه‌های راه و ترابری و کشور وظیفه سیاست‌گذاری کلان، برنامه‌ریزی و نظارت عالی مدیریت ایمنی راهها و سوانح ترافیـکی را به ترتیب در شبکه حمل و نقل برون شهری و شهرها و حومه آن بر عهده دارند.